ذکر ایام هفته
  حوزه نت
  پایگاه های اسلامی

  سایت رهبری
  بیانات رهبری
آیت الله جعفری تهرانی
  بیانات رهبری
  خبرنامه
جهت عضویت در خبرنامه از فرم زیر استفاده نمایید

ایمیل*
تلفن همراه*
تصویر امنیتی
پند خوبان/درس اخلاق آیت الله اشرفی اصفهانی به مناسبت سالگرد شهادت ایشان

این موضوع تقوی یکی از موضوعاتی است که در تمام شئون زندگی ما مؤثر است ، چه برای دنیای ما ، چه برای آخرت ما . این برای دانش آموزان ما و دانشجویان ما بسیار مؤثر است در پیشرفت مسئله تعلیم و تعلم ؛« ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا » که اگر شما تقوی داشته باشید ، خداوند در شما بینشی قرار می دهد که می توانید تشخیص حق از باطل را بدهید . تشخیص بدهید که چه چیزی سبب سعادت شماست ، چه چیزهایی سبب شقاوت ، چه چیزی سبب کندی شماست .

الحمدلله رب العالمین و الصلوه علی رسوله و آله الطیبین و الطاهرین المعصومین و لعنه الله علی اعدائهم الی یوم الدین.

بحثی را که امروز می خواهیم درباره آن صحبت بکنیم ، موضوع تزکیه نفس است و تزکیه نفس از رذایل ، از شرک از اخلاق رذیله و چیزهایی که موجب بدبختی برای صاحبش در دنیا و آخرت است و این که عرض شد مخصوصاً برای صنف دانشجو و دانش آموز این بحث تزکیه نفس و خودسازی مفید است .

برای این است که در قرآن خداوند عالم علت و جهت بعثت پیامبر عظیم الشأن اسلام را این طوری بیان فرموده است که : « هو الذی بعث فی الامیین رسولاً منهم یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه » که مسئله تزکیه و پاکسازی را در این آیه شریفه مقدم داشته بر مسئله تعلیم و تعلم و از این آیه چنین استفاده می شود به این که آنچه که بیشتر سبب پیشرفت یک دانش آموز است و دانشجو در مقام تربیت و تعلیم ، مسئله تزکیه است که هم خود گوینده خودش را تزکیه کند و هم شنونده ، هم دانشجو و هم دانش آموز ، هم معلم و هم متعلم .

مسئله تزکیه نفس که سبب فلاح و رستگاری انسان است در قرآن خداوند تعالی در سوره والشمس پس از یازده سوگند و قسم می فرماید به این که « قد افلح من زکیها » ، رستگاری برای کسی است که نفس خودش را تزکیه کند از رذایل ، از شرک ، از ریا ، از عجب ، از صفات ناپسند ، چیزهایی که سبب بدبختی انسان و سبب سوء عافیت انسان است و از چیزهایی که انسان باید برای به دست آوردن او سعی و کوشش بکند ، همین تزکیه نفس است .

برای این که در قرآن می بینیم به این که یوسف صدیق آنجا پناه می برد به خداوند تبارک و تعالی از نفس اماره و از خدا کمک می خواهد که « ان النفس لاماره بالسوء الا ما رحم ربی » ، انسان اگر بخواهد خودش را تزکیه و تصفیه بکند باید از خدا بخواهد و الا نفس اماره در مقابلش سعی و کوشش به این است که صاحبش را به فساد و تباهی ، بدبختی و شقاوت بیندازد از چیزهایی که در این باب .

در باب کسی که بتوان از او تقلید کرد یا او را به رهبری پذیرفت فقط این مسئله تزکیه نفس و مخالفت با نفس به قدری اهمیت دارد که از شرایط مقلد و رهبر ، در حدیث شریف از امام صادق (ع) که فقها ، شیعه ای را که می توان از آنها تبعیت و پیروی کرد ، تقلید کرد ، آنها را به رهبری پذیرفت ، یکی از شرایطی را که امام صادق بیان فرمود ، این است که « مخالفاً لهوی » باید باشد که هوای نفس را باید زیر پای خودش لگدکوب کند .

ببینید به این که کلاً خواسته خودش را در قبال خواسته های خداوند تبارک و تعالی آنچه را که خودش می خواهد باید ببیند که آیا خدا هم از او خواسته یا نخواسته ، حالا مربوط به امر دنیا باشد ، مقام باشد ، ریاست باشد ، هر چه باشد .

مسئله تزکیه نفس ، صفای نفس که همه ماها باید در این باب از خداوند تبارک و تعالی مدد بخواهیم ، این است که اشخاصی توانسته اند به یک مقام رفیعی برسد که اینها توانستند با نفس اماره خودشان مبارزه کنند و مخالفت کنند با نفس اماره خودشان و خودشان را بسازند که انسان سازی قبل از آنی که بخواهد دیگری را بسازد ، باید به خودش بپردازد ، اول خودش را تصفیه کند ، تزکیه کند تا بتواند دیگران را تربیت کند و تزکیه کند .

و یکی از چیزهایی را که سبب می شود خداوند تبارک و تعالی بنده خودش را مورد لطف و مرحمت قرار بدهد ، از لغزش ها ، از بدی ها ، از گناهان ، از صفات ناپسند این است که خودش را بسازد ، در مقام بندگی خداوند تبارک و تعالی خالص و مخلص باشد .

ما در باب یوسف صدیق در قرآن می خوانیم به این که خداوند تبارک و تعالی از دو گناه حضرت یوسف را حفظ کرد ، یکی قتل نفس بود و یک زنا بود و آن در داستان حضرت یوسف صدیق با زلیخا همسر عزیز مصر که داستانش در قرآن مفصل است که او اظهار تمایل کرد به حضرت یوسف و حضرت یوسف از چنگال او فرار کرد ، تعقیب کرد نسبت به حضرت یوسف از پشت سر پیراهن او را گرفت چاک زد ، در این بین هم شوهر او رسید ، پیش دستی کرد و حضرت یوسف را مورد اتهام قرار داد .

اینجا شرحش مفصل آنچه را که خواسته باشیم به سمع شنوندگان محترم برسانیم این است که آن دو موضوع این است ، یکی که در آیه شریفه خداوند عالم می فرماید به این که :

« وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلا أَن رَّأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ کَذَلِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاء

إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِینَ »

که " وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ " زلیخا قصد کرد به این که دامن یوسف را به عمل منافی عفت آلوده کند و " وَهَمَّ بِهَا " را مفسرین دو جور معنا کردند : یک این که " وَهَمَّ بِمًن لا یًفعَلُ " ، " هَمَّ بِه " زنا و یوسف " هَمَّ " به این که این عمل را انجام ندهد و بعضی این طور تفسیر کرده اند که زلیخا " هَمَّ بِه " آن عمل منافی عفت و حضرت یوسف " هَمَّ بِه قَتلِها " که گفت اگر هر آینه مرا مجبور کرد به عمل منافی با عفت ، او را می کشم .

آن وقت قرآن دارد به این که « وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلا أَن رَّأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ کَذَلِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاء إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِینَ » ،

از یوسف دو چیز را صرف کردیم یعنی او را از دو جهت حفظش کردیم ، یکی که تعبیر قرآن این است که سوء فحشاء که عبارت است از قتل نفس است و فحشاء که عبارت است از زنا ، یعنی ما یوسف را از این دو تا گناه حفظ کردیم ، یکی این که حفظ کردیم او را که دامنش آلوده به این عمل نشود و دیگری از این که همسر عزیز مصر را نکشد .

برای چه بود جهت این که ما که خداوند تبارک و تعالی و خالق یوسف هستیم او را از این دو گناه حفظ کردیم ، برای این که او از بندگان خالص ما بود « إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِینَ » .

اگر " مخلص " بخوانیم یعنی کسی که مورد پسند خداوند عالم است ، اگر " مخلصین " بخوانیم یعنی بنده ای بود به این که نه در باب وحدانیت خداوند عالم ، نه در ذات خداوند ، در صفات خداوند ، در عبادت برای خدا شریک قائل نبود ، چه بنده ای بود ، خالص و مخلص ؛ لذا این بود که ما او را از این دو گناه حفظ کردیم .

پس بنابراین خلاصه بحث ما این است که اولاً انسان باید خودش را بسازد و تزکیه بکند ، مضیقه بکند و خودش را از رذایل حفظ بکند و آنچه که سبب می شود به این که انسان بتواند خودش را بسازد و از گناه ، پلیدی ها ، زشتی ها و از رذایل اخلاق ، خودش را حفظ بکند ، این است که باید از بندگان مخلص خالص خداوند عالم بشود .

اگر هر آینه این طور خودش را ساخت و توانست به این که خودش را از شرک ظاهری و باطنی حفظ بکند و از گناه و رذایل خودش را حفظ بکند ، همین طوری که حضرت یوسف خودش را حفظ کرد ، آن وقت ثمره این عمل این است به این که خداوند عالم بنده اش را از رذایل ، از گناهان مصون و محفوظ می دارد .

لذا راجع به حضرت یوسف هم می فرماید « کَذَلِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاء » ما یوسیف را از زنا و قتل نفس حفظ کردیم ، چرا ؟ برای این که  « إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِینَ » .

و راجع به مسئله شیطان که خداوند تبارک و تعالی از قرآن به ما گوشزد کرده تذکر داده است و این که « إِنَّ الشیطان لَکُم عَدوا » شیطان دشمن شماست « فَتَّخِذوُه عدوّا » او را دشمن اتخاذ کنید و بدانید به این که این دشمن شماست و او سوگند یاد کرده است که « فَبِعِزتِک لَعَقوینَهُم اَجمَعین إلاّ عِبادِک مِنهُم المُخلِصین » ، قسم به عزت و جلالت که تمام بندگان تو را اغوا می کنم ، مگر بندگان خالص و مخلص تو .

پس آن چیزی که موجب سبب حفظ انسان است و انسان را مصون و محفوظ می دارد از شرک ، از گناه ، از اخلاق رذیله و او را از وسوسه شیطان ، و او را از شر این دشمن بزرگ حفظ می کند و از کلیه معاصی حفظ می کند او را ، اخلاص در عمل است .

که انسان نسبت به ذات اقدس خداوند تبارک و تعالی خالص و مخلص ، یعنی در ذات خداوند ، در افعال خداوند تبارک و تعالی و نه در عبادت برای خداوند عالم ، شریک قرار ندهد و ما حالا آنچه را که مهم است در باب تصفیه نفس و این که انسان بشود بنده خالص و مخلص خداوند عالم تا این که نه شیطان بتواند بر او سلطه پیدا بکند و هم بتواند نفس خودش را مهار بکند و هم بتواند خودش را حفظ کند ، ما از آن شرک که برای ذات خداوند عالم شریک قرار داده باشیم ، از این جهت بحمدالله تعالی مصون هستیم از جهت صفای خداوند عالم .

و در باب عبادت خداوند عالم باید سعی و کوشش بکنیم که از برای خوادند نه در افعالش شریک قرار بدهیم نه در عبادت ، از برای خداوند عالم شریک قرار بدهیم و این شرک در عبادت معنایش همان ریا است که انسان عملی را انجام بدهد به منظور این که دیگران بفهمند و یا سمعه ای را که گفته اند .

از جمله یک چیزهایی که عمل را باطل می کند ، این است که انسان عملی را بکند در مقابل مردم برای این که در چشم مردم بنماید به این که مثلاً من بنده خوبی هستم ، یا این که مثلاً تعریف خودش را بکند ، یا عبادتی بکند که دیگران بفهمند ، سمعه شنیدن است .

ریا معنایش دیدن است ، اگر کسی در باب عبادت خداوند عالم واجب باشد یا مستحب باشد ، اگر هر آینه منظورش این است که کسب مقام بکند ، وجهه ای پیدا بکند در اثر بندگی خداوند عالم که دیگران بفهمند و این را وسیله مقام خودش و تعالی خودش قرار بدهد ، این را می گویند ریا .

و ریا از چیزهایی است که هر آینه در عبادت از خطراتی است که متوجه ما می شود و ما باید در باب عبادت خیلی سعی بکنیم به این که یک وقت خدای نخواسته مبتلای به شهد ریا نشویم و عمل ما فقط برای خدا باشد و هیچ غرض و منظوری هم در باب عبادت نباشد ، حالا نماز باشد ، روزه باشد ، حج باشد ، زیارت باشد ، صدقات باشد ، تنها هدف مان الله باشد .

این که ما می بینیم در سوره مبارکه دهر ، یک سوره تقریباً خداوند در شأن امیرالمؤمنین (ع) و حضرت زهرا (س) حسنین (ع) و فضه خادمه نازل کرده که اینها غذای خودشان را ، طعام خودش را در موقع افطار که ۳ روز روزه گرفتند به یتیم و مسکین و اسیر دادند .

قرآن درباره آنها می فرماید : « إِنَّما نُطعِمُکُم لِوجه الله » ، ما عملی را که کردیم برای خدا بود نه برای این که دیگران تعریف ما را بکنند ، یا این که از دیگران یا این که از آنهایی که مثلاً به آنها کمک کردیم ، ما انتظار پاداش داشته باشیم .

نه قبل از این آیه شریفه می فرماید به این که اینها در باب این صدقه ای که دادند ، این غذای خودشان را به یتیم و مسکین و اسیر دادند برای چه ؟ برای این که اینها منظورشان خدا بود ، هدف شان خدا بود ، اگر هر آینه غیر از این هدفی داشتند این سوره در شأن آنها نازل نمی شد . پس ما باید سعی بکنیم به این که عمل مان ، عبادت مان ، ریاضت مان واجب باشد و مستحب باشد ، یک وقت ریا در او رخنه پیدا نکند .

آنچه که اخیراً به سمع برادران و خواهران می رسانیم این است به این که از جمله این حیله های شیطان ، انسان ممکن است مدتی عملی انجام بدهد ، بعد در اثر این که بخواهد خودنمایی بکند ، مثلاً من فلان عمل را کردم ، احسان به فقرا کردم ، مثلاً چه کردم ، چه کردم ، این یک وقت برای این است که دیگران بفهمند و تشویق بشوند ، این خوب ممکن است که یک وجهی برایش پیدا کرد .

و لیکن اگر منظورش این است که بخواهد در مردم خودش را جا بدهد ، بخواهد وجهه ای برای خودش پیدا بکند ، مقامی پیدا بکند ، مردم تعریفش را بکنند ، می گویند آدم بذالی است ، عابد است ، مجاهد است ، این می شود مسئله ریا و سمعه و زحماتی که کشیده ، همه اش هدر می رود .

و در روایاتی داریم به این که روز قیامت که می شود خطاب می شود به این که این پاداش عمل خودت را از آن شریک ما بگیر و این است که ما در باب عبادت باید اخلاص در عمل داشته باشیم ، تزکیه نفس بکنیم ، خودمان را بسازیم و شنیدید به این که آنچه که سبب مصونیت حضرت یوسف بود از دو گناه بزرگ ، خداوند می فرماید چون بنده خالص و مخلص ما بود .

ما هم اگر بخواهیم انشاءالله در عمر خودمان مورد لطف و مرحمت خداوند عالم واقع بشویم باید سعی بکنیم به این که بنده صالح و مصلح خدا باشیم که هم مورد لطف خدا واقع بشویم ، خداوند ما را از لغزش ها حفظ بکند و هم شیطان نتواند ما را به گناه و معصیت بیندازد .

و یک جمله دیگر هم عرض بکنیم و آن این است که مسئله خودسازی و تزکیه نفس و تقوی و پرهیز از گناه در تمام شئون زندگی ما مؤثر است ، این موضوع تقوی یکی از موضوعاتی است که در تمام شئون زندگی ما مؤثر است ، چه برای دنیای ما ، چه برای آخرت ما و این که ما در اول کلام گفتیم که این مسئله تزکیه برای دانشجو و دانش آموز ما مؤثر است یک جمله دیگر هم اضافه بکنیم که این برای دانش آموزان ما و دانشجویان ما بسیار مؤثر است در پیشرفت مسئله تعلیم و تعلم ؛

که علاوه بر مسئله تزکیه نفس که تزکیه نفس که شد خواهی نخواهی تقوی هم با آن است که در قرآن خداوند عالم یکی از اثرات تقوی و پرهیز از گناه را این می داند که سبب پیشرفت تحصیل و علم انسان است : « ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا » که اگر شما تقوی داشته باشید ، خداوند در شما بینشی قرار می دهد که می توانید تشخیص حق از باطل را بدهید . تشخیص بدهید که چه چیزی سبب سعادت شماست ، چه چیزهایی سبب شقاوت ، چه چیزی سبب کندی شماست .

پس این موضوع بحث ما خلاصه شد در دو جمله : جمله اول مسئله تزکیه و تصفیه نفس است و این که انسان سعی بکند به این که خودش را بسازد و بنده خالص و مخلص خداوند عالم باشد و جمله دومش مسئله تقوی است و این در تمام شئون زندگی انسان اگر کسی بتواند خودش را بسیازد و تزکیه کند نفس خودش را ، هم برای جلوگیری از گناه و معصیت مؤثر است و هم برای شئون زندگی دنیایش ، چه امور مادی اش باشد و چه امور معنوی اش باشد ، چه مربوط به دنیایش باشد و چه مربوط به آخرتش باشد .

سوره یوسف را از اول تا آخرش بررسی بکنید و مطالعه بکنید ، ببینید به این که آن حضرت یوسف هم بشری بود مثل من و شما خواهر و برادران ، آن هم قوه شهوت داشت ، قوه غضب داشت و لیکن در اثر بندگی خداوند عالم و در اثر تقوی و اخلاص در عمل این بود که چقدر مورد لطف خداوند عالم واقع شد ، نه تنها این که خداوند او را از گناه و معصیت حفظ کرد و این در اثر تقوی و پرهیز از گناه بود و خدا را در تمام شئون زندگی خودش ناظر و حاضر می دانست ، این بود که هم در جهات مادی و هم جهات معنوی بالا رفت .

مادی اش این بود که به مقام سلطنت رسید ، اول خزینه دار کشور مصر شد ، بعد هم به مقام سلطنت رسید و در اثر بندگی خداوند عالم و اخلاص در عمل به جایی رسید که همان برادرانی که او را اول در چاه انداختند و بعد او را به بردگی فروختند ، همانها به او سجده کردند که در قرآن اشاره به او شده .

غرض برای تزکیه نفس و تصفیه نفس ، همان نفسی را که بزرگان پناه به خداوند عالم می بردند و از خدا کمک می خواستند ، اگر ما بتوانیم خودمان را بسازیم ، تزکیه نفس بکنیم ، این هم برای دنیای ما هم برای آخرت ما مؤثر است ، برای جنبه مادی باشد یا جنبه معنوی باشد ، در تمام شئون زندگی ما این مسئله تزکیله و تصفیه و مسئله این که خدا را در هر حال انسان باید حاضر و ناظر بداند و تقوی را در برنامه زندگی خودش قرار بدهد ، در تمام شئون زندگی اش مؤثر است .

و امیدوار هستم به این که خداوند عالم ما را از خواب غفلت بیدار کند و ما را مورد لطف و مرحمت خاصه خودش قرار بدهد و ما بتوانیم به وسیله او سعادت دنیا و آخرت خودمان را تأمین بکنیم ، جدیت بکنیم ، کوشش بکنیم ، از خدا مدد خواهیم ، متصل به اهل بیت بشویم که آنها هم مورد لطف و عنایت خودشان قرار بدهند که بتوانیم چهار روزه عمر دنیا را طوری عمل بکنیم به این که در آینده ندامت و پشیمانی برای ما پیدا نشود و مورد لطف و عنایت خداوند متعال واقع بشویم .

و امیدوار هستم به این که خداوند متعال ما را مورد لطف خودش قرار بدهد و بتوانیم خودمان را در زندگی دنیا تزکیه و تصفیه بکنیم و از خدا تقوی بخواهیم و از خدا استمداد بکنیم و ما توفیق الا بالله . از خداوند تبارک و تعالی فرج امام زمان روحی له الفداء و سلامتی رزمندگان و امام امت را مسئلت می نماییم .

والسلام علکیم و رحمه الله و برکاته


Share


  سایت مراجع
 کانال تلگرام
کانال هیئت رهپویان آل طه
کانال جام معرفت
کانال ادامه من

  جام معرفت
نماز ظهر عاشورا
  اساسنامه

  لوگوی سایت
برای قرار دادن لوگوی تبلیغاتی سایت آدرس زیر را کپی کرده و در وبلاگ و یا سایتتان قرار دهید www.rahtousheh.com/Files/102488/logo.swf
نشر تراث
کانون نخبگان
ایران هسته ای
  اخبار هیئت

  اوقات شرعی
  حدیث روز

حدیث موضوعی
 پیامک مذهبی

 نور سافت
  آمار سایت
» امروز :
» تعداد بازدید کننده : 1523
» تعداد بازدید : 1747
» دیروز :
» تعداد بازدید کننده : 793
» تعداد بازدید : 830
» کل بازدید ها :
» تعداد بازدید کننده : 2645897
» تعداد بازدید : 3183235
  جستجو